Búlgaría. Rósagarđur Evrópu.
Búlgaría. Rósagarður Evrópu.
Jæja þá. Þá er það Bulgaria aftur í sumar (6 ágúst-26ágúst). Búlgaría er ægifagurt land. Ég vissi það áður en ég fór þangað í maí 2006. Rósagarður Evrópu var mér sagt. En svona fallegt? Það kom mér virkilega á óvart. Ég er algjörlega heillaður af þessu fallega landi og þjóðinni allri.
Ég hef sjaldan heyrt eins mikla fordóma í garð þess lands sem ég hef farið til.
Því var haldið fram við mig að Búlgarar væru hálfgerðir villimenn. Þeir væru langt á eftir öllum öðrum Evrópubúum í öllum háttum.
Þeir notuðu yfir höfuð ekki rafmagn. Í borgum landsins byggju þeir í ógeðslegum ljótum komma blokkum og í þorpum og sveitum í niður nýddum hreysum. Þvottavélar þekktu þeir einungis af afspurn. Þeir gengu illa um náttúru landsins og væru hinir mestu sóðar.
Þeir hugsuðu allt öðruvísi, rændu ferðamenn, betluðu eða í það minnsta göbbuðu þeir þá upp úr skónum í viðskipum. Þeir ferðuðust um á asna eða hestakerrum ef þeir þá ferðuðust eitthvað á annað borð. Þeir væru litlir, ljótir, dökkir og kvenfólkið frekar ófrítt.
Já, þeir væru bara villimenn.
Ég skít á ykkar Íslensku fordóma. Vissulega eru Búlgarar en að jafna sig eftir 47 ára afturhalds og ógnarstjórn kommúnista. Afleiðingar hennar eru efnahagslegt hrun. Þeir fóru verr með efnahag þessa fallega lands en Ottoman Tyrkir sem réðu þar í 500 ár. Tyrkirnir voru þó mun grimmari.
Vissulega búa margir Búlgarar í kommablokkum og einhverjir í niðurníddum húsum en því fer all fjarri sannleikanum að flokka þá alla þar.
Sóðar eru þeir ekki. Ekki varð ég nokkurstaðar var við rafmagnsleysi eða þvottavélaskort þar og fór ég þó þvers og kruss um landið.
Asna og hestakerrur eru nokkuð algengur fararmáti, en þó helst hjá Sígunum, sem ég sá eina betla þar.
Vegir í Búlgariu eru almennt góðir. Meðfram vergunum eru ekki vegastikur heldur eru trén meðfram þeim máluð með ljósum lit. Tré eru líka mun fleiri meðfram vegum Búlgariu en vegastikur á Íslandi.
Ég var fegin að hafa Valyu. Allir vegvísar voru með kyrillísku letri svo ekki hefði ég getað notað þá þótt líf mitt lægi við. En það stendur allt til bóta með inngöngu þeirra í ESB.
Umgengni Búlgara við náttúru landsins er nokkuð sem við Íslendingar gætum tekið okkur til fyrirmyndar.
Ferðamenn eru örugglega rændir þar eins og annar staðar í Evrópu, og hafi einhver verið gabbaður þegar ég borgaði 7000 íslenskar krónur fyrir leðurjakkann minn er ég líklegast sökudólgurinn.
Búlgarar eru yfirhöfuð myndarlegt fólk, Sumt ljóst yfirlitum en annað dökkt eins og gengur og gerist meðal suðurevrópskra þjóða. Kvenfólk almennt er ákaflega fallegt.
Enga villimensku varð ég var við nema ef vera skyldu Búlgarskir ökumenn. Þeir eru villimenn. Það tók mig ekki langan tíma að uppgötva ég á ekki heima í umferðinni borgum Búlgaríu. Ökulag heimamanna er hreint með ólíkindum. Ég er ekki bílhræddur maður en þarna varð ég skelfingu lostinn. Hraðinn, kraðakið og tuddaskapurinn er slíkur að með ólíkindum er hversu fáir bílar eru beyglaðir.
Líklega er þó eitthvað skipulag á þessu kraðaki öllu sem ég hvorki kom ekki auga á né skil og það gerir mig örugglega hættulegri umhverfinu en þá. Ég tók því þá ákvörðun um að vera ekki á bílnum heldur í leigubílum þegar ég væri í borgum landsins, enda eru þeir ótrúlega ódýrir.
Í norður Búlgaríu, við Dóna stendur borg sem heitir Rousse og er oft kölluð Vínarborg Balkaskaga. Ótrúlega falleg borg. Miðbærinn er afskaplega fallegur. Torg eru út um allt og eru þau skreitt með gosbrunnum, trjágróðri, blómum, rósarunnum, myndastyttum af táknum lands og þjóðar og föllnum frelsishetjum borgarinnar og landsins.
Mig var hugsað til allra aumasta miðborgartorg veraldar, Lækjartorg. Hvílíkur munur. Ég hef séð mörg falleg torg í borgum Evrópu og Bandaríkjum N-Ameríku, og alltaf verð ég jafn miður mín er ég hugsa um torgið heima í Reykjavík.
Torgin í Rousse eru margfalt stærri en “torgið” okkar og eru full af lífi. Verslanir og veitingarstaðir allstaðar umhverfis þau og götusölumenn inni þeim. Byggingar miðborgarinnar mynda glæsilega hringi umhverfis torgin. Þessar byggingar eru ákaflega fallegar. Það er greinilegt að þær eru reistar fyrir 47 ára stjórnartíð Kommúnista. Það er ekki ein einasta “komma” bygging í allri miðborgini.
Grænmetismarkaðir eru víða og skoðuðum við einn slíkann. Valya var öll á varðbergi og sagði mér að þetta væru fyrst og fremst sígaunar sem þar réðu ríkjum svo ég skildi halda fast um veskið mitt. Þetta lið er fætt með gen þjófa hvort sem félagsráðgjafar á íslandi eru samála því eða ekki. Ekki vorum við rænd en fengum hvílíkt gott grænmeti.
Það skal tekið fram að sögumaður hefur aldrei verið hrifinn af grænmeti né ávöxtum fyrr en á þessum tímapunkti. Ég er kominn á þá skoðun að þetta helvítis rusl sem er logið inn á okkur hér á Íslandi á glæpsamlegu verði er þess valdandi hversu lítið er neitt af “grænni” fæðu hér.
Í Rousse dvaldi ég í 3 yndislega daga sem er allt of stutt.
Önnur af athyglisverðum borgum sem ég heimsótti er gamla klettaborgin Veliko Tarnovo. Þar stoppaði ég þó aðeins í nokkrar klukkustundir. Á því ætla ég að ráða bót í sumar. Þetta er borg sem skilda er að heimsækja allavega einu sinni á ævinni. Maður verður gersamlega dolfallinn þarna. Borgin og allt umhverfið er stórkosleg augnaveisla. Borgin sjálf er líklega stofnuð af Rómverjum sem vígi Roman fortress .
Það var hér sem Ivan l. konungur var lýstur fyrsti keisari í 2. Búlgarska konungsdæminu árið 1186. Borgin var höfuðborg landsins þar til hún féll í hendur Ottoman Tyrkja árið 1393. Í útjaðri borgarinnar stendur mikið varnarvirki umhverfis kastala konungsins. Efst á hæðinni, innan virkisvegginna stendur kirkja Forty Martyrs sem sem byggð var af Ivan II keisara árið 1230. Allt er þetta ákaflega skemmtilegt fyrir mannkynsögu áhugamann eins og mig. Stórkostlegt útsýni er þaðan.
Gamla borgin sjálf er augnkonfekt. Þröngar hellulagðar götur. Ævagömul og velfarin hús, sum þakinn vafningsgróðri. Fólkið er vinarlegt og vill allt fyrir mann gera. Umhverfið allt er ákaflega fallegt og áhugavert.
Næststæðsta borg Búlgaríu er Plovdiv. Hún er byggð af byggð af Thracian og er þetta ein af elstu borgum Evrópu, samtímaborg Troy og Mycenae. Plovdiv er eldri en Róm, Aþena og Constantinople. Í gegnum aldirnar hefur verið róstusamt þar og hefur hún hefur verið hersetin af mörgum þjóðum til skemmri og lengri tíma t.d af Makidónum, Rómverjum, Constantinople, Tyrkjum og Rússum Einnig varð hún stundum orðið fyrir árásum Barbara.
Mikið er af æva gömlum fornminjum þar. Það er hrein unun að ganga um gamla bæinn og skoða það sem fyrir augu ber þar. Það er undarleg tilfinning að hugsa til þess að kannski hafi sjálfur Spartakus gengið um sömu stræti og ég gerði. Mikið er um veitingarstaði og kaffihús þar.
Í miðborginni eru verslanir á heimsmælikvarða. Verðlagið þar er þó eins og annarstaðar í Búlgariu, ákaflega hagstætt fyrir ferðamenn.
Ekki langt frá Plovdiv er lítil borg sem heitir Pazardzhik. Hún stendur við næst stæðsta fljót Bulgariu, Maritsa. Þarna dvöldum við í “kommablokk” í 4 daga. Pazardzhik er stofnuð árið 1485 af Töturum http://www.answers.com/topic/tatars . Borgin var brennd til grunna af Tyrkjum í frelsis stríðinu árið 1878 en var byggið aftur og er núna höfuðstaður Pazardzhik héraðsinns.
Þetta er róleg borg sem gott er að dvelja í. Stutt er í marga áhugaverða staði frá Pazardzhik svo staðsetningin hentar vel fyrir þá sem vilja vera með fjölskyldu sinni í rólegheitum en þó hafa möguleika á skoðunarferðum. Ekki er mikið um túrista þarna svo verðlagið er en lægra þarna en í borgunum og eru þær þó ekki dýrar.
Þarna er mikið af góðum veitingarhúsum og kaffihúsum. Kaffið í veitingarhúsum í Pazardzhik er eins og kaffið á öllum öðrum kaffihúsum í Búlgaríu, Ótrúlega gott!!! Greinilegt er að Búlgarar leggja mikinn metnað í kaffið sitt. Ég upplifi það þannig að ef það eru tvo hús saman komin, þá er hægt að fá kaffi (og hvílík kaffi) í öðru þeirra.
Fólkið í Pazardzhik er vinarlegt og vill allt fyrir mann gera. Enginn sem ég talaði við þar hafði séð Íslending áður en það kom mér á óvart hversu mikið þau vissu þó.
Höfuðborgin Sofia er stæðst borga í Bulgariu. Rúmlega 1½ milljón manns búa í henni. Borgin er stofnuð af Thracian á 8. öld fyrir krist. Rómverjar réðu henni um tíma og kölluðu hana Sardica. Hún var lögð í rúst árið 447 eftir krist af Húnum en var endurbyggð aftur af Byzantine keisaradæminu sem kölluðu hana Triaditsa.
Ottoman Tyrkir tóku borgina árið 1382 og héldu henni til 1878 þegar Rússar hrökktu þá burt. Sofia varð höfuðborg Búlgariu ári seinna. Í þakklætiskyni fyrir hjálpina reystu Búlgarar Alexander Nevski, Dómkirkjuna frægu til heiðurs Alexanders ll. Rússakeisara.
Tyrkneska Ottoman veldið gerði Sofia af höfuðstað Rumelia, en svo nefndist herteknu svæðin þeirra á Balkanskaganum, og gegndi borgin því hlutverki í 4 aldir. .
Sofia er all ólík þeim borgum sem ég kom í í Búlgaríu. Allt er þar stærra í sniðum og hraðinn og umferðin ógurleg. Mikill fjöldi fólks er á hraðferð um stræti borgarinnar, í bílum, leigubílum, strætisvögnum, sporvögnum og fótgangandi. Ég hugsa með hryllingi til þess ef bílaeign Búlgara væri jafn almenn og á Íslandi.
Stjórnarbyggingarnar í Sofia eru fjölmargar og eru oftast glæsileg hús. Söfn og kirkjur eru vinsæll áningarstaður ferðamanna sem við létum það eiga sig að heimsækja þar sem við vorum aðeins í dagsferð.
Ég hafði þó lofað henni mömmu gömlu að skoða vel Alexander Nevski, Dómkirkjuna sem ég stóð að sjálfsögðu við. Glæsilegri mannvirki hef ég sjaldan komið inn í. Verðlagið í Sofia er mikið hærra en ég hafði séð til þessa. Það er samt sem áður hlægilega lágt.
Sunnarlega á strandlengju Black Sea stendur bærinn Nesebar í allri sinni dýrð. Bærinn sem stofnaður var af Thracian rúmlega 1000 árum fyrir krist en varð svo Greek nýlenda 600 árum fyrir krist, og er nú á heimsmynjaskrá UNESCO eða síðan 1983. Bærinn féll síðar í hendur Roman. Eftir fall Roman var Nesebar ýmist í höndum Byzantines eða Bulgarians þar til
Tyrkneska Ottoman veldið tók allt landið og hélt því í u.þ.b. 500 ár.
Íbúar Nesebar lifðu aðalega á fiskveiðum og vínræktun fram á 20 öld en bærinn breyttist upp úr því í fjölsóttann hafnarbæ.
Nesebar er upprunalega byggð á eyju úti fyrir ströndinni og er gamli bærinn þar. Landfylling brúar bilið til lands þar sem nýrri hlutinn er. Íbúafjöldinn er rúmlega 10.000 manns en margfaldast yfir sumartímann.
Áhugi minn beindist eingöngu að gamla bænum. Þessar þröngu hellulögðu götur alstaðar, verslanir og veitingarstaðir. Sum húsin algerlega allþakinn vafningsgróðri upp undir þak. Flest húsin eru grjóthlaðin með viðbættri
timburviðbyggingu á annari og þriðju hæð. Hærri voru húsin ekki í gamla bænum. Allstaðar var þessi kyrrð yfir öllu þrátt fyrir allan ferðamannafjöldann.
Það er mjög áhugavert að fara inn í verslanirnar til að skoða húsin að innan. Það virðist ekki trufla afgreiðslufólkið hið minnsta þó ferðamenn komin eingöngu inn til að skoða þessi gömlu hús. Það bara brosti þolimótt sínu blíðasta brosi. Ég varð ekki var við einn einasta síguna í Nesebar.
Það er gott að setjast niður og hvíla lúgin bein í einhverjum af mörgum útiveitingarstöðum bæjarins og fá sér eitthvað gott að borða. Búlgarar eru snillingar í eldamennsku á kjúkling og svínakjöti. Lambið er líka mjög gott en ekki mæli ég með eldamennskunni þeirra þegar kemur að nautakjöti. Þar eiga þeir en mjög langt í land. Salatið þeirra er alltaf ljúffengt en brauðið vont.
Sunny Beach er túristastaður af bestu gerð. Eins og nafnið bendir til er þetta sólarströnd. Staðurinn er við Black Sea/Svarta haf og er lang stærsti og vinsælasti ferðamannastaðurinn í Búlgaríu. Þarna eru yfir 130 hótel með meira en 60.000 rúmum. Þarna eru líka 130 matsölustaðir, barir, diskótek, tónleikastaðir og kaffihús.
Sunny Beach hefur verið að þenjast út í mörg ár og engan endir er hægt að sjá á því. Flest ef ekki öll eldri hótel þar hafa fengið andlitslyftingu og mörg ný lúxusshótel hafa sprottið þar upp eins og gorkúlur. Ströndin er vel skipulögð og ákaflega þrifaleg Mikið er þar af leiktækjum fyrir börn sem fullorna. Veitingarstaðirnir ná allveg niður á strönd svo ekki þarf að ganga langa leið eftir hressingu. Í raun þarf maður ekkert að ganga því þjónustufólkið í veitingarhúsunum færir þér allt sem þig vantar niður í sjávarmál.
Ég er búin að vera á sólarströndum víða t.d. Spáni, Ítalíu, USA og fl. Sunny Beach slær þeim léttilega öllum út af borðinu.
Sölubásar og sölutjöld með öllu sem hugurinn girnist, eru með öllu óteljandi. Það kom mér á óvart hvessu lítið ýtnir sölumenn eru þar. Hótelið sem við gistum á heitir Hotel Pearl og er 200 metra frá ströndinni. Þetta var glænýtt hótel, svo nýtt að enginn posi var á svæðinu. Þetta er ekki dýrt hótel en ákaflega gott og þægilegt í alla staði.
Það var hér í Sunny Beach sem mér tókst að sólbrenna í fyrsta sinn á ævinni. Valya varaði mig við sólinni, en ég vissi nú betur með alla mína reynslu….
Liggjandi á ströndinni, syndandi í Black Sea og sofna á sólbekk. Þetta varð til þess að ég hreint út sagt grillaðist.
Hver einasti partur líkamans var eld rauður og sár nema það sem var undir sundskýlunni og tærnar á mér. Þær voru útataðar í sandi svo þær sluppu. Þetta varð til þess að fyrirhugaðri dagsferð til Varna var sett á hilluna.
Ég ætla hinsvegar að passa mig á sólini nú í sumar. Ég ætla nefnilega að taka mér bílaleigubíl aftur og fara að sjá helling af athyglisverðum stöðum í viðbót.
Engin athugasemd
